Petrohemija: azijski proizvođači najranjiviji na nemire na Bliskom istoku

Geopolitička previranja na Bliskom istoku ugrožavaju tihi, ali ključni stub globalne industrije: petrohemijski sektor. Azija, koja je izrazito zavisna od nafte ,tečnog naftnog gasa (LPG) i metanola iz zemalja Zaliva, već oseća početne potrese, suočavajući se s niskim zalihama s jedne strane i naglim rastom cena s druge.

Joe Douaihy, sektorski ekonomista, Coface

Petrohemija: Azija na prvoj liniji geopolitičkog šoka

Rastuće tenzije na Bliskom istoku i poremećaji oko Ormuskog moreuza doveli su do snažnog skoka volatilnosti na energetskim i hemijskim tržištima. Ovaj region snabdeva veliki deo ključnih sirovina za sektor: sirovu naftu, naftu, LPG, metanol i druge osnovne inpute. 

Za azijske proizvođače ova zavisnost je strukturna: između 60 i 70 odsto njihove nafte i 45 odsto njihovog LPG-a potiče iz Bliskog istoka. Zato je Azija prva koja apsorbuje šok, dok se isporuke stežu, a cene naglo rastu.

Povećaj sliku

<div class="ibexa_text-field" > Petrochemicals brief graph 1 mod </div>

Smanji sliku

_{^{Podaci za grafikon u .xlsx formatu}}

Ove tenzije nastaju u trenutku slabe potražnje — u građevinskom i automobilskom sektoru — kao i trajnog viška kapaciteta u Kini. Uz to, azijski proizvođači, kao što su južnokorejski i japanski, tradicionalno posluju sa veoma niskim zalihama nafte i LPG-a, dovoljnim za samo nekoliko nedelja proizvodnje. Rezultat je brzo pražnjenje zaliha i prinuđenost proizvođača da smanje output.

Zaliv: ključna karika u uzvodnom delu globalnog hemijskog lanca

Bliski istok ima presudnu ulogu u uzvodnoj fazi petrohemijskog lanca. Osim sirove nafte, zemlje Zaliva izvoze velike količine nafte i LPG-a, koji su neophodni za azijske krakerske jedinice, a one su osnova širokog lanca derivata — plastike, kompozitnih materijala, rastvarača, sintetičkih vlakana i kozmetičkih sastojaka. Ormuski moreuz je glavni prolaz za ove tokove do industrijskih centara kao što su Kina, Južna Koreja, Japan i Tajland. 

Metanol takođe ima centralnu ulogu: Iran i zemlje GCC-a obezbeđuju većinu količina koje Kina koristi u svojim MTO (methanol-to-olefins) postrojenjima, koja čine 20 odsto njene ukupne proizvodnje olefina. Olefini — etilen, propilen, butadien — osnovni su građevni blokovi globalne hemijske industrije. Kako bi nadoknadila nedostatke, Kina već počinje da povećava proizvodnju metanola na bazi uglja.

Prvi efekti: pritisak na marže i zaustavljanje proizvodnje

Prvi znaci poremećaja već su vidljivi. Nekoliko azijskih rafinerija smanjuje obim prerade, dok su veliki proizvođači — Yeochun NCC iz Koreje i PCS iz Singapura — proglasili force majeure, navodeći da okolnosti ometaju njihove operacije i sprečavaju ih da održavaju redovno poslovanje, posebno u ispunjavanju obaveza prema kupcima.

Narudžbine za polietilen i polipropilen obustavljene su na više tržišta, što ukazuje na brzo smanjenje ponude. Čak i u slučaju kratkotrajne krize, ponovno pokretanje petrohemijskih postrojenja nakon smanjenja proizvodnje je složeno i skupo, što može produžiti uticaj znatno duže od trajanja sukoba

Povećaj sliku

<div class="ibexa_text-field" > Petrochemicals brief graph 2 mod </div>

Smanji sliku

_{^{Podaci za grafikon u .xlsx formatu}}

Moguće preraspoređivanje sektora: pobednici, gubitnici, novi odnosi snaga

Ako kriza potraje, slika sektora mogla bi da se promeni

• Sjedinjene Američke Države: mogući pobednici zahvaljujući veoma niskim troškovima etilena, što bi im omogućilo povećanje izvoza u Aziju
• Kina: kao diverzifikovana ekonomija može se okrenuti uglju, što joj omogućava direktnu proizvodnju hemikalija (CTO), ali predstavlja veliki izvor emisija CO₂. Ugalj joj takođe omogućava proizvodnju metanola koji pokreće njene MTO jedinice, ali metanol trenutno uglavnom dolazi sa Bliskog istoka, gde cene snažno rastu
• Evropa: u ranjivom položaju, opterećena visokim troškovima energije i ograničenom mogućnošću prenošenja rasta cena ka kupcima
• Indija: potencijalno pozitivno iznenađenje, ukoliko uspe da poveća preradu ruske sirove nafte i iskoristi svoju geografsku prednost u snabdevanju azijskih tržišta

^{1 Nafta je tečna mešavina lakih ugljovodonika, odnosno molekula sastavljenih od malog broja atoma ugljenika i vodonika. Uglavnom se dobija rafinacijom sirove nafte i služi kao osnovna sirovina u petrohemijskoj industriji.}

^{2 GCC (Gulf Cooperation Council) je politički i ekonomski savez šest zemalja Persijskog zaliva: Saudijska Arabija, Ujedinjeni Arapski Emirati (UAE), Kuvajt, Katar, Bahrein i Oman.}